Michael Ende’nin Momo’su ve Zaman, Kariyer ve Kendini Tanıma Üzerine

Momo, zamanı anlama ve tanıma, yaşam boyu sürecek alternatif kariyer yaklaşımları ve insanın kendini/hayatını tanıması için alternatif bir bakış sunar. Zamanı sadece verimlilik ve üretkenlikle ölçen kapitalist anlayışı çok sade bir üslupla sorgular.

Romanda yetişkinler, gri adamların yönlendirmesiyle zamanı “tasarruf etmek” için ilişkileri, hobileri ve hatta aileyi feda eder; ancak ne kadar çok “zaman biriktirirlerse” bu paradoksun pençesinde o kadar zamansız ve mutsuz hale gelirler. Bu durum, zamanın sadece üretkenliğe göre düzenlenmesinin, insanı içsel olarak yoksullaştırdığını göstermesi bakımından önemlidir.

Beppo’nun sokak süpürme benzetmesi, sağlıklı zaman yönetimini özetler: Bütün uzun yolu bir anda düşünmek yerine, “sadece bir sonraki adım, bir sonraki nefes, bir sonraki süpürüş”e odaklanarak; böylece hem yorulmadan ilerlemek hem de yaptığı işe anlam katmak mümkün hale gelmektedir.

Kariyer ve Hayatı Tasarlama

Gri adamların öğütleri, modern kariyer anlayışının karanlık bir karikatürü gibidir: daha hızlı çalış, “gereksiz(!)” sohbetleri, arkadaşları, sanatı, hatta aileni azalt; bu şekilde “zaman kazan”!

Bu durum, kariyer planlarken şu soruları gündeme getirir:

• Kariyer, sadece iş/meslek ve iş/mesleklele ilgili olan zamanı mı ifade eder yoksa bir bütün olarak tüm yaşamı mı?
• Sadece terfi ve gelir odaklı bir hayat, gerçekten “ilerleme, gelişme” midir?
• Çok çalışıp para kazanmak “mutluluğu” garanti etmeye yeter mi?
• İş dışındaki ilişkiler, oyun, spor, sanat ve nitelikli dinlenme “zaman kaybı” mı, yoksa hayatı anlamlı kılan, tazeleyen, bir öz mü?

Kendini ve Hayatı Tanıma

Momo’nun en büyük gücü, insanları gerçekten dinlemesi ve onlara kendi iç seslerini yeniden duyurmasıdır.

Çocuklukta zamanın “sınırsız ve sıcak bir göl gibi” hissedilmesi; yetişkinlikte ise daralıp baskıya dönüşmesi, yaşam boyu süren bir zamanla kimlik mücadelesini işaret etmektedir.

Momo, zamanı “daha çok iş sığdırılacak bir boşluk” olarak değil; ilişkiler, anlam ve farkındalıkla dolan bir alan olarak görmeyi önerir. Kariyer ve hayat seçimi yaparken, zamanını neye verdiğinin, aslında kim olduğunu belirlediğini hatırlatan güçlü bir anlatı yönü de vardır Momo’nun.

Momo adlı eserin, bu “Düşünce Atölyesi” aracılığıyla okunmasından elde edilen en önemli sonuç şudur: Bütün bir hayatın ve zamanın, değerli, anlamlı, coşkulu, muhabbetli, umutlu ve erdemli hale getirilmesiyle asıl o zaman bir hayatın, bir zamanın ve dolayısıyla da bir kariyerin doğru şekilde inşa edilmiş olacağı sonucuna ulaşılmaktadır.